Andromache

Trojaanse prinses, dochter van koning Eëtion van Thebe in de Troas. Ze trouwde met Hector, de grootste verdediger van Troje, en bracht een rijke bruidsschat mee naar het hof van Priamus.

Na de val van Troje verloor ze alles: haar man Hector werd door Achilles gedood, hun zoontje Astyanax van de stadsmuren geworpen, en zijzelf werd als oorlogsbuit toegewezen aan Neoptolemus — de zoon van juist de man die haar echtgenoot doodde. Zo belandde ze als slavin in Phthia.

Bij Neoptolemus kreeg ze een zoon. Toen hij daarna met Hermione trouwde, werd Andromache het mikpunt van diens jaloezie.

In het stuk is zij het openingspersonage. Ze schuilt als smekelinge bij het altaar van Thetis en vreest voor haar leven en dat van haar verborgen zoon. Uiteindelijk wordt ze door Peleus gered; Thetis voorspelt dat zij naar Molossië gaat en met Helenus trouwt.

De oudste zoon van koning Priamus en het boegbeeld van de Trojaanse verdediging. Man van Andromache en vader van Astyanax.

Hij werd door Achilles in een tweegevecht gedood; Achilles sleepte zijn lijk vernederend achter zijn wagen rond de muren van Troje. Zijn dood luidde het einde van de stad in.

In het stuk is Hector al dood, maar hij blijft aanwezig in Andromache's herinnering: tegenover haar Griekse meesters houdt zij zijn nagedachtenis en waardigheid hoog.

Het jonge kind van Hector en Andromache. Na de inname van Troje wierpen de Grieken hem van de stadsmuren, uit angst dat hij ooit als volwassene Troje zou wreken.

In het stuk is hij dood vóór de handeling begint, maar zijn lot werpt een schaduw over de bedreiging van Andromache's tweede zoon: opnieuw dreigt een kind van haar te worden gedood.

Zoon van Achilles, geboren op het eiland Scyros; ook Pyrrhus genoemd. Zijn grootvader is Peleus.

Als jonge strijder speelde hij een sleutelrol bij de val van Troje. Hij kreeg Andromache als oorlogsbuit en verwekte bij haar een zoon; daarna trouwde hij met Hermione.

Ooit reisde hij naar Delphi om Apollo genoegdoening te eisen voor de dood van zijn vader Achilles — een daad van overmoed. Later keerde hij terug om te boeten.

In het stuk staat hij nooit op het toneel, maar hij is de spil van het conflict. In Delphi wordt hij door een complot van Orestes vermoord; zijn dood stort het huis van Peleus in rouw.

De jonge zoon van Andromache en Neoptolemus — half Trojaans, half Grieks.

In het stuk wordt hij door Andromache in het geheim verborgen om hem te beschermen, maar Menelaus spoort hem op en grijpt hem. Samen met zijn moeder wordt hij ter dood veroordeeld, tot Peleus ingrijpt.

Volgens Thetis' voorspelling wordt hij de stamvader van de Molossische koningen in Epirus.

Dochter van Menelaus en Helena, uit Sparta. Getrouwd met Neoptolemus, maar kinderloos.

Ze geeft Andromache de schuld van haar onvruchtbaarheid en van de kilte van haar man, en beschuldigt haar van geheime vergiften en tovenarij. Ze wil Andromache en haar zoon doden.

Wanneer haar vader wegtrekt en haar plan mislukt, slaat haar hoogmoed om in paniek: uit angst voor de wraak van haar man doet ze een zelfmoordpoging.

In het stuk wordt zij meegenomen door Orestes — ooit haar verloofde — die tegelijk de moord op Neoptolemus beraamt.

Koning van Sparta, broer van Agamemnon, echtgenoot van Helena. Zijn huwelijk met Helena en haar schaking door Paris ontketenden de Trojaanse oorlog.

Hij komt zijn dochter Hermione te hulp en probeert Andromache te doden. Met een gemene list — hij dreigt haar zoon te doden — dwingt hij haar van het altaar.

In het stuk wordt hij door de oude Peleus met woorden en dreiging verjaagd en druipt af naar Sparta. Euripides schildert hem als lafhartig en berekenend, deels als Atheense sneer naar Sparta.

Zoon van Aeacus, koning in Phthia (Thessalië), en echtgenoot van de zeegodin Thetis; vader van Achilles en grootvader van Neoptolemus.

Een held van de oude generatie: hij streed met de Lapithen tegen de Centauren, voer mee op de Argo en hielp met Heracles Troje een eerste maal innemen. In zijn jeugd doodde hij zijn halfbroer Phocus.

In het stuk bevrijdt hij, ondanks zijn hoge leeftijd, Andromache en haar zoon en jaagt Menelaus weg. Na de dood van zijn kleinzoon Neoptolemus wordt hij door Thetis getroost, die hem onsterfelijkheid aan haar zijde belooft.

Zoon van Peleus en de zeegodin Thetis, de dodelijkste strijder van de Grieken bij Troje. Hij doodde Hector en verwoestte Andromache's geboortestad Thebe.

Zelf viel hij bij Troje, gedood door Paris met de hulp van Apollo. Zijn zoon Neoptolemus zou later wraak eisen bij Apollo's orakel.

In het stuk is hij al dood, maar zijn schaduw hangt overal: zijn heiligdom, zijn zoon, zijn buit-weduwe Andromache, en de wrok om zijn dood die uiteindelijk Neoptolemus fataal wordt.

Zoon van Agamemnon en Klytaimnestra uit Argos. Om zijn vermoorde vader te wreken doodde hij zijn eigen moeder — een moedermoord waarvoor de Furiën (Erinyen) hem achtervolgen.

Hij was oorspronkelijk met Hermione verloofd, tot Menelaus haar aan Neoptolemus gaf. Nu komt hij haar opeisen.

In het stuk neemt hij de wanhopige Hermione mee en onthult hij dat hij in Delphi een hinderlaag heeft opgezet om Neoptolemus te doden — de vloek van het huis van Atreus die opnieuw toeslaat.

Een Nereïde (zeegodin), uitgehuwelijkt aan de sterveling Peleus; moeder van Achilles. Bij haar heiligdom nabij het paleis — het Thetideion — zoekt Andromache bescherming.

In het stuk verschijnt zij aan het slot als deus ex machina. Ze troost de rouwende Peleus, ordent de toekomst — Andromache naar Molossië, Neoptolemus begraven in Delphi — en belooft Peleus onsterfelijkheid aan haar zijde, met een weerzien met Achilles op het Witte Eiland.

Dochter van Zeus en Leda, echtgenote van Menelaus, moeder van Hermione. Beroemd om haar schoonheid.

Haar schaking door Paris — door Aphrodite beloofd in het Oordeel van Paris — was de aanleiding voor de Trojaanse oorlog. Peleus geeft haar, en heel Sparta, de schuld van alle ellende.

Zoon van Priamus. Als herder op de berg Ida moest hij kiezen welke godin de schoonste was; hij koos Aphrodite, die hem de mooiste vrouw ter wereld beloofde.

Hij schaakte Helena uit Sparta en bracht zo de oorlog over Troje. Later doodde hij Achilles, met Apollo's hulp. Cassandra had al bij zijn geboorte gewaarschuwd hem te doden.

De oude koning van Troje, vader van onder anderen Hector, Paris, Cassandra en Helenus. Aan zijn rijke hof trad Andromache binnen als bruid van Hector.

Met de val van Troje kwam een einde aan zijn huis en zijn stad.

Dochter van Priamus, begiftigd met de gave der profetie. Al bij Paris' geboorte riep ze op hem te doden, want hij zou Troje ondergang brengen — maar niemand luisterde.

In het koorlied klinkt haar waarschuwing als het beeld van onafwendbaar noodlot: was er maar geluisterd, dan waren Troje en zijn vrouwen gespaard gebleven.

Zoon van Priamus en ziener, broer van Hector. Hij overleefde de val van Troje.

In het stuk wordt hij genoemd in Thetis' voorspelling: Andromache zal naar Molossië gaan en met Helenus trouwen, en hun nageslacht sticht een koningshuis.

Koning van Mycene/Argos, broer van Menelaus, opperbevelhebber van de Griekse expeditie tegen Troje. Vader van Orestes.

Bij zijn thuiskomst werd hij vermoord door zijn vrouw Klytaimnestra — het begin van een nieuwe golf in de vloek op het huis van Atreus.

Echtgenote van Agamemnon en moeder van Orestes. Ze vermoordde Agamemnon bij zijn terugkeer uit Troje en werd op haar beurt door haar zoon Orestes gedood.

In het stuk wordt ze niet bij naam genoemd (“de vrouw van Agamemnon”), maar haar daad en haar dood staan aan de wortel van Orestes' schuld.

God van profetie, licht en het orakel te Delphi; ook Phoebus genoemd. Hij hielp Paris bij het doden van Achilles.

In het stuk is hij een onzichtbare, beslissende macht. Neoptolemus eiste ooit genoegdoening van hem voor Achilles' dood; in Delphi laat de god hem uiteindelijk sterven — de wraak van een god die oud onrecht niet vergeet.

Godin van liefde en begeerte, ook Cypris genoemd. In het Oordeel van Paris won zij door Paris de mooiste vrouw ter wereld te beloven: Helena.

Haar geschenk bracht liefde én ondergang. Op het toneel staat haar beeld; Menelaus wijst ernaar wanneer hij over verzoening spreekt.

Het koor bestaat uit vrouwen van Phthia. Zij tonen medeleven met Andromache, maar durven zich aanvankelijk niet openlijk tegen hun meesters te keren.

Tussen de scènes bezingen zij de grote thema's: het Oordeel van Paris, de ellende van dubbele huwelijken, de vloek op het huis van Atreus. Hun liederen plaatsen het drama in een groter mythisch verband.

Een mede-slavin uit Troje. Zij waarschuwt Andromache dat Menelaus haar zoon heeft opgespoord, en riskeert straf om een boodschap naar Peleus te brengen.

De voedster van Hermione. Zij meldt de zelfmoordpoging van haar meesteres en probeert haar tegen zichzelf te beschermen.

De boodschapper die uit Delphi terugkeert met het verslag van Neoptolemus' dood: hoe hij in het heiligdom in een hinderlaag liep en werd gedood.

Het koninkrijk van Peleus, en later van Neoptolemus, in Thessalië (Noord-Griekenland). Hier speelt het hele stuk zich af, vóór het paleis.

Voor Andromache is het het land van haar slavernij — ver van Troje, “ver van de wegen der stervelingen”, zoals de streek rond het Thetideion heet.

Het heiligdom van de zeegodin Thetis, vlak bij het paleis, opgericht ter herinnering aan haar huwelijk met Peleus.

In het stuk is dit Andromache's schuilplaats. Als smekelinge klampt ze zich aan het altaar vast: zolang ze daar zit, mag niemand haar met geweld doden zonder de godin te beledigen — Menelaus moet een list gebruiken om haar weg te krijgen.

Troje (Ilion), de rijke stad in de Troas (noordwest Klein-Azië). Toneel van de tienjarige oorlog en van Andromache's verloren geluk; aan de stad stroomt de rivier de Simoïs.

Na tien jaar beleg viel de stad: Hector was al gedood, Astyanax werd van de muren geworpen, de vrouwen als slavinnen weggevoerd. Troje staat in het stuk voor alles wat Andromache verloor.

De stad Thebe in de Troas, aan de voet van de berg Placus — het rijk van Andromache's vader, koning Eëtion. Hiermee opent het stuk: “Gegroet, roemrijk Thebe.”

Vanuit Thebe kwam Andromache met een rijke bruidsschat naar Troje om met Hector te trouwen. De stad werd al vóór de val van Troje door Achilles verwoest.

De berg Ida bij Troje. Hier hoedde Paris zijn kudden en velde hij, op verzoek van Hermes, zijn oordeel over de drie godinnen.

Zo werd deze berg het beginpunt van de hele keten van rampen die tot de val van Troje leidde.

De stad van Menelaus en Helena, aan de rivier de Eurotas op de Peloponnesos; thuisland van Hermione.

Euripides laat Peleus fel uithalen naar Sparta en zijn vrouwen — een weerklank van de vijandschap tussen Athene en Sparta in de tijd waarin het stuk werd opgevoerd.

Het heiligdom en orakel van Apollo aan de voet van de berg Parnassus. Neoptolemus ging er ooit heen om genoegdoening te eisen voor de dood van zijn vader, en keerde later terug om te boeten.

In het stuk is dit de plek waar Neoptolemus in een door Orestes opgezette hinderlaag wordt gedood — bij het altaar van de god zelf.

Het oude orakel van Zeus in Epirus (noordwest Griekenland). Orestes zegt op weg te zijn naar de ziener van Zeus te Dodona wanneer hij bij het paleis aankomt.

Het eiland waar Neoptolemus werd geboren en opgroeide. Hermione hoont het als onbeduidend tegenover het machtige Sparta — een verwijt dat Andromache haar terugkaatst.

Argos, met Mycene, is het rijk van Agamemnon en de zetel van het vervloekte huis van Atreus. Hiervandaan komt Orestes, “de zoon van Agamemnon”.

Het Molossische land in Epirus. Volgens Thetis' voorspelling gaat Andromache hierheen om met Helenus te trouwen; haar zoon wordt er de stamvader van een koningshuis van de Molossiërs.

De berg Pelion in Thessalië, verbonden met Peleus. Aan het slot zegt hij zich hierheen terug te trekken, naar de plek waar hij ooit Thetis omhelsde.

Het “Witte Eiland” waar de gestorven Achilles volgens de mythe voortleeft. Thetis belooft dat Peleus, onsterfelijk gemaakt, hun zoon daar zal weerzien.

De sterveling Peleus trouwde met de zeegodin Thetis — een zeldzame verbintenis tussen mens en godin. Uit dit huwelijk werd Achilles geboren.

Het huwelijk staat aan het begin van de hele Trojaanse mythe en wordt in het stuk geëerd door het Thetideion. Aan het slot keert het terug wanneer Thetis Peleus opnieuw bij zich neemt.

Hermes bracht drie godinnen — Hera, Athena en Aphrodite — naar de berg Ida, waar de herder Paris moest kiezen wie de schoonste was. Elk beloofde hem iets; Aphrodite (Cypris) won door hem de mooiste vrouw ter wereld te beloven.

Die vrouw was Helena. Zo werd één schoonheidswedstrijd de kiem van de ondergang van Troje. Het koor bezingt dit als het noodlottige beginpunt van alle ellende.

Met Aphrodite's belofte in de hand haalde Paris Helena, de vrouw van Menelaus, uit Sparta en bracht haar naar Troje — een schending van de gastvriendschap.

Om haar terug te halen verzamelde heel Griekenland een vloot en trok ten oorlog. Peleus geeft Helena en Menelaus de schuld van alle doden die volgden.

Om de vloot naar Troje te laten uitvaren, offerde Agamemnon zijn dochter Iphigenia. Peleus verwijt Menelaus dat híj zijn broer daartoe aanzette — alles omwille van een ontrouwe echtgenote.

Na tien jaar oorlog viel Troje. De stad werd geplunderd en verbrand, de mannen gedood, de vrouwen en kinderen als slaven weggevoerd.

Voor Andromache is dit het kantelpunt van haar leven: het moment waarop ze van koningin tot slavin werd.

Achilles doodde Hector in een tweegevecht en sleepte zijn lijk vernederend achter zijn strijdwagen rond de muren van Troje. Andromache haalt dit beeld telkens terug in haar klaagzangen.

Achilles, schijnbaar onoverwinnelijk, viel bij Troje: Paris doodde hem met de hulp van Apollo. Zijn dood zou Neoptolemus later aanzetten tot zijn overmoedige eis bij Apollo's orakel.

Na de val van Troje wierpen de Grieken Astyanax, het zoontje van Hector en Andromache, van de stadsmuren, uit angst dat hij ooit wraak zou nemen. Andromache zag het gebeuren.

Na de overwinning werden de Trojaanse vrouwen als oorlogsbuit onder de Griekse aanvoerders verdeeld. Andromache viel toe aan Neoptolemus — de zoon van de man die haar echtgenoot doodde — en werd naar Phthia gevoerd.

Bij zijn terugkeer uit Troje werd Agamemnon vermoord door zijn vrouw Klytaimnestra. Hun zoon Orestes wreekte hem door zijn moeder te doden — een moedermoord die de Furiën op hem afstuurde.

Over het geslacht van Atreus — Agamemnon, Menelaus, Orestes — rust een vloek die telkens nieuwe moord en wraak voortbrengt. In dit stuk slaat ze opnieuw toe: Orestes, al bezoedeld door moedermoord, beraamt de dood van Neoptolemus.

De jonge Peleus was een groot held: hij vocht met de Lapithen tegen de Centauren, voer mee op de Argo door de Botsende Rotsen (Symplegaden), en hielp Heracles Troje een eerste maal innemen.

Het koor bezingt deze daden om te tonen dat de oude, verzwakte Peleus ooit tot de grootsten behoorde — en nog altijd moed heeft.

In zijn jeugd doodde Peleus zijn halfbroer Phocus. Menelaus werpt hem dit voor de voeten in hun woordenstrijd — niemand in deze wereld heeft schone handen.

Verblind door verdriet en woede reisde Neoptolemus ooit naar Delphi om Apollo genoegdoening te eisen voor de dood van zijn vader Achilles — de god had immers Paris geholpen. Het was een daad van overmoed tegenover een god.

Later keerde hij terug om te boeten, maar de god vergeet oud onrecht niet.

De climax die de bode vertelt: in Delphi wordt Neoptolemus in een hinderlaag gelokt. Orestes zaait wantrouwen onder de inwoners; wanneer Neoptolemus bij het altaar bidt, wordt hij overvallen en gedood.

Zo voltrekken Apollo's wraak én Orestes' complot zich tegelijk. De dood stort het huis van Peleus in rouw en zet Thetis' slotwoorden in gang.